کود سالم

کود ارگانیک سالم

کود

کود

انواع کود

 ۱ –کود شیمیایی

 ۲ –کود زیستی و ارگانیک:ورمی­ کمپوست،کمپوست، خاک­برگ، فضولات­حیوانی و…     

                                                               ۱ – قارچ
                                          همزیستی      ۲- باکتری (ریزوبیوم )
                                                                ۳- جلبک                 

کودهای  شیمیایی

اهمیت کشاورزی زیستی

در دهه های اخیر همراه با گسترش تکنولوزی تولید، مصرف جهانی موادشیمیایی به‌ویژه در کشورهای در حال توسعه رشد چشمگیری داشته است؛ به‌نحوی‌که از دهه‌ی۱۹۴۰ تا اوایل دهه‌ی۱۹۸۰ تولید مواد شیمیایی گوناگون ۳۴۰ برابر شده و میلیاردها تن موادی که تا آن زمان وجود نداشته یکباره در محیط آزاد شدند

اثرات نامطلوب كود شیمیایی بر انسان

كودهای شیمیایی و سموم دفع آفات به وسیله گیاهان جذب شده و در قسمت های خوراكی گیاه ذخیره می شود. آیا تا به­حال میوه­ای خورده اید كه مزه اش به نظرتان تلخ و غیرطبیعی باشد؟ آیا تا به حال شده است كه سیبی را گاز بزنید و بعد از خوردن طعم تلخ مواد شیمیایی را روی زبان­تان حس كنید؟
مصرف بیش از حد كودهای شیمیایی در مزارع و باغها تهدیدی جدی علیه سلامت انسان است. به­عنوان مثال كود اوره كه به­علت ارزان بودن به مقدار زیادی مصرف می­شود بعد از استفاده در محصولاتی مانند پیاز و سیب زمینی به نیترات تبدیل شده و در آن تجمع می­یابد. نیترات یك ماده سرطان­زا است و باعث سرطان دستگاه گوارش، ناهنجاری­های عصبی و اختلال در سیستم غدد درون ریز و سیستم ایمنی بدن می­شود. كودهای فسفاته نیز پس­ از مصرف در گیاهانی مانند سیب­ زمینی سم كادمیوم تولید می­كند كه كادمیوم نیز علاوه بر خاصیت سرطان­زایی، باعث كوتاهی قد در كودكان و اختلال در كاركرد كلیه­ها می شود.
 

اثرات نامطلوب سم های شیمیایی بر انسان

از میان آلاینده‌های گوناگون غذایی آفت‌کش‌ها یکی از مهمترین آنهاست، این مواد نه تنها میکروارگانیسم‌های خاک را از بین می‌برند و باقیمانده‌ی سم را بر روی مواد غذایی باقی می‌گذارند بلکه باعث از هم پاشیدن اکوسیستم طبیعی اطراف مزرعه و از هم گسیختگی زنجیره‌های غذایی، تضعیف سیستم‌های ایمنی یا اغتشاش در پیامدهایی که اکثر میکروارگانیسم‌ها با یکدیگر مبادله می‌کنند و به خطر افتادن سلامت کشاورزان و مصرف کنندگان می‌شود.
مطالعات گوناگون آزمایشگاهی و اپیدمیولوژیک درچندین دهه ارتباط میان انواع آفت‌کش‌ها و بروز بیماری‌هایی همانند انواع­حساسیت‌ها، مسمومیت­غذایی و سرطان‌هایی همانند لنف، پانکراس، سینه، روده، پروستات، تیروئید و… را در انسان نشان داده است؛ برای نمونه در دهه‌ی ۱۹۵۰ شانس ابتلا به سرطان سینه در زنان آمریکایی در طول دوره‌ی زندگی ۱ به ۲۰ بوده است اما امروزه خطر ابتلا دو برابر شده و نسبتی برابر ۱به ۸ دارد؛ در این رابطه نتایج مطالعه‌ی صورت گرفته بر روی زنان مبتلا، بیانگر بالابودن سطح آفت‌کش‌ها در عضو سرطانی بیمار در مقایسه با افراد سالم است.
متاسفانه می‌توان اظهارداشت بسیاری از سمومی که در طی سال‌ها معلوم شده عامل­بروز بیماری‌های گوناگونی از جمله سرطان در انسان هستند هم‌چنان مورد استفاده کشاورزان قرار می‌گیرند؛ برای نمونه در سال ۱۹۹۰ طرح ملی سم شناسی آمریکا اعلام کرد که ۲۴ نوع از ۵۱ آفت کش شناخته شده که عامل سرطان در حیوانات آزمایشگاهی هستند هم‌چنان مورد استفاده قرار می گیرند، هم‌چنین تا سال ۱۹۹۷ هشت نوع از ۲۶ آفت کشی که توسط آژانس بین المللی تحقیقات سرطان تحت عنوان شاهد کافی برای ایجاد سرطان بیان شده‌اند هم اکنون توسط کشاورزان نیز برای استفاده در تولید محصولات کشاورزی درخواست می‌شوند.
شنیده‌ها حاکی از آن است که اکثر مردم بر اساس الگوی غذایی خود روزانه مقادیر قابل توجهی از باقیمانده‌ی آفت‌کش‌ها و سموم دیگر را مصرف می‌کنند که در طولانی مدت باعث بروز مشکلات مهمی برای مصرف کنندگان این محصولات می‌شود
 

اثرات نامطلوب كود شیمیایی بر كشاورزی و محیط زیست

در نیمه دوم قرن بیستم كه توسعه مصرف كودهای شیمیایی موجب افزایش عملكرد محصولات كشاورزی شد، همزمان با این افزایش عملكرد، مشكلات ناشی از مصرف كودهای شیمیایی نیز افزایش یافت. در سال ۱۹۵۰ مصرف كودهای شیمیایی در جهان به ۱۴ میلیون تن رسید اما در سال ۲۰۰۰ این مقدار به ۱۴۱ میلیون تن افزایش یافت.
در این مرحله در بعضی از كشورها، كشاورزان دریافتند كه استفاده بیش از اندازه كود موجب اشكال در جذب مواد مغذی می شود.
تا اینكه بعدها مصرف كود شیمیایی در ایالات متحده آمریكا، اروپای غربی، ژاپن و حتی كشور چین به سطح ثابتی رسید. اما هنوز مصرف كودشیمیایی در شبه قاره هند و آمریكای لاتین، سودآوری مناسبی دارد. اگرچه افزایش مصرف كودشیمیایی موجب شد تولید غله جهان از سال ۱۹۵۰ تا سال ۲۰۰۰ به بیش از ۳ برابر افزایش یابد، متاسفانه امروزه دیگر از آن به­عنوان معجزه تولید یاد نمی­شود. چون اگر مصرف آن بیش از نیاز خاك باشد طبعاً مواد مغذی اضافی از طریق آب های مازاد بر نیاز به سفره­های آبی زیرزمین و یا رودخانه ها و درنهایت به دریاها می ریزند.
جلبك های دریایی با مصرف این مواد مغذی به سرعت رشد می كنند و هنگام تجزیه و متلاشی شدن همه اكسیژن موجود در آب های اطراف را مصرف می كنند، در نتیجه مناطق مرده وسیعی در اطراف خود به وجود می آورند كه در آن هیچ موجود زنده دریایی قادر به ادامه حیات نیست؛ مثل منطقه مرده ای كه در خلیج مكزیك به وجود آمد و همچنین سقوط سفره­های زیرزمینی آبی در هندوستان. به­عبارتی بازده تولید مواد غذایی با روش­های نادرست روی زمین به­قیمت از بین رفتن بخش زیادی از تولیدات اقیانوسی می­شود. یعنی محیط زیست آبزیان هم آسیب فراوانی می بیند.
در اروپای غربی تجمع كودهای نیتراته در آب­های زیرزمینی موجب شد اتحادیه اروپا مقرراتی را برای محدود كردن مصرف كودهای شیمیایی وضع كند. در كشور دانمارك كشاورزان موظف شدند برای كاربرد كودهای ازته گزارش سالانه به منظور ایجاد موازنه بین میزان درخواستی و میزان نیاز محصولات كشاورزی به دولت ارائه كنند. اگر در گزارش نشان از گریز ازت زمین­ها به سوی آب­های زیرزمینی باشد، در آن صورت كشاورزان جریمه می­شوند. در این رابطه مسئولان ایالت آیووای آمریكا كه از وجود ازت در آب­های زیرزمینی نگران شدند، بر مصرف كودهای شیمیایی مالیات وضع كردند تا كشاورزان را از مصرف بیش از حد بازدارند.
مصرف بی رویه كودهای شیمیایی، گذشته از هزینه گزافی كه بر كشاورز تحمیل می­كند، اثرات زیانباری را نیز در پی دارد. از جمله:
– مسمومیت ناشی از استفاده زیاد از این عنصر كه در اثر جذب بیش از حد آن اتفاق می­افتد و باعث بالارفتن غلظت این عنصر در بافت های گیاهی و به هم خوردن تعادل عناصر غذایی می شود
– كاهش كمیت و كیفیت محصول
– تجمع بور، كادمیوم و سایر فلزات سنگین در گیاه
– كاهش جذب مس، آهن و سایر ریز مغذی ها توسط ریشه
– تخریب ساختمان خاك
 
آلودگی آب­ها به فسفر بالا و عناصر سنگین فوق، تجمع و سپس انتقال زیاد فسفر از طریق­ آب­های روان به­منابع آبی راكد مانند مرداب­ها و دریاچه­ها باعث افزایش رشد جلبك­ها و خزه­ها و در نتیجه بـه ­هم­خوردن نسبت موجودات ­زنده در این­ آب­هـا می­شود. این پدیده یكی از دلایل مهم كاهش جمعیت و حتی مرگ و میر آبزیان به ویژه در نواحی شمالی­ایران از جمله تالاب بین­المللی انزلی، روخانه سفیدرود و زرجوب و… است.
 

کودهای زیستی

در کشاورزی پایدار، استفاده از کود زیستی به جای کودهای شیمیای این امکان را به ما میدهد که علاوه بر این که ما محیط­زیستی پاک و بکر داریم از مزایای اقتصادی سودمند برای تولید محصول بهره ببریم
از آنجایی که برای افزایش محصولات کشاورزی در سالهای اخیر از کودهای شیمیایی متنوع استفاده شده تا به حال کشاورزان علاوه بر هزینه سنگین این نوع کودها آلودگی­های زیست محیطی و همینطور اکولوژیکی را به وجود آورده­اند که خیلی مخرّب­تر و زیان­آور تر است
بدین منظور استفاده از کودهای زیستی یکی از راهکارهای مناسب برای این هدف مهم می­باشد. کودهایی که حاوی مواد مغذی برای گیاه می­باشد که کاملا به صورت آلی بوده و از این نوع کودها می­توان به کودهای حیوانی اشاره کرد که شامل کودهای دامی، کودهای خوک، کودهای اسبی و… می­باشد.
یکی­از بزرگترین مشکل­کشاورزان برای استفاده از این­کودها، تخم علف هرزهایی است که بعد از منتقل کردن کود دامی  به زمین به­ وجود می­آید و کشاورز هزینه­های زیادی را برای از بین بردن آن متحمل می­شود به طوری که حتی بعضی کشاورزان مجبور به آتش زدن علفهای هرز مانده  می­شوند
اما ما با معرّفی طلایی که نه تنها همان خصوصیات بیولوژیک کودهای دامی را دارد بلکه به­صورت خیلی بیشتر و مفیدتر حاوی مواد غذایی و عناصر است و از همه مهم­تر این­که دیگر مشکل تخم علف هرز به­وجود نمی­آید و کودی کاملاً آلی و مفید برای خاک به وسیله کرمهای خاکی تولید می­کند، به کشاورزان کمک می­کنیم.
یکی دیگر از مشکلاتی که کشاورزان را تهدید می­کند مشکل تخریب خاک­های زمین­های کشاورزی است که در سراسر جهان این امر گسترده شده به طوری که طبق گزارش­های اخیر سازمان بین­المللی غذا (IFPRI) 40% از زمین­های کشاورزی در جهان به طور جدی تخریب شده است. پس مدیریت خاک در بحث کشاورزی ارگانیک یا پایدار در اولویت قرار دارد و از آنجایی که استفاده­ی کودهای کشاورزی آلی سطح مواد آلی خاک را افزایش می­دهد و باعث بهبود ساختمان خاک میشود و از سوی دیگر  زه­کشی و هوادهی بهتر خاک را سبب می­شود، باعث افزایش فعالیت بیولوژیکی خاک شده  و از آن سو هم عملکرد محصولات بالا خواهد رفت.
نویسنده:مهندس احمد یزدانی
منبع:کتاب  تولید ورمی کمپوست و پرورش کرم خاکی به صورت کاربردی
کلمات کلیدی:
کود شیمیایی,کود زیستی,انواع کود,کود آلی,خرید کود زیستی,تعریف کود آلی,ضررهای کود شیمیایی,کود بیولوژیک,کود دامی,کود ورمی کمپوست